Een excuus dat driekwart eeuw te laat kwam

 

De Molukse gemeenschap heeft er 75 jaar op moeten wachten, maar nu zijn de excuses en de erkenning er dan eindelijk gekomen. Minister-president Rob Jetten sprak ze uit bij de onthulling van het Nationaal Monument Ulu Kora in Rotterdam. Hij zei onder meer: “Nog altijd is het historisch onrecht dat de eerste generatie Molukkers is aangedaan, niet duidelijk genoeg erkend en verwoord.” Dat is volgens mij nog een understatement.

Deze woorden hadden veel eerder uitgesproken moeten worden. Waarom? De eerste generatie Molukkers kwam in 1951 naar Nederland. Volgens de toenmalige regering zou hun verblijf van korte duur zijn, en dus werden ze ondergebracht in Westerbork. Ja, u leest het goed: Westerbork, het voormalige doorvoerkamp dat tijdens de bezettingsjaren door de Duitsers werd gebruikt om Joodse Nederlanders naar vernietigingskampen te deporteren.

De Molukkers, die altijd hadden gestreden voor onafhankelijkheid van het toenmalige Oost-Indië — het huidige Indonesië — werden uitgerekend dáárheen gestuurd. Een plek met een beladen, pijnlijk verleden. En terwijl zij bleven vragen om erkenning en excuses, bleef het stil. Decennialang.

Die stilte escaleerde in de jaren ’70, toen de treinkapingen en de kaping van een school plaatsvonden. De gewelddadige beëindiging daarvan liet diepe wonden achter, zowel in de Molukse gemeenschap als in de Nederlandse samenleving. Dat rechtvaardigt de daden niet, maar het verklaart wel de wanhoop die eraan voorafging. De roep om erkenning werd er alleen maar luider door. En toch bleef het antwoord uit. Ik kan me goed voorstellen dat velen de moed verloren.

Voor mij kreeg dat onrecht een gezicht toen ik als kind Molukse klasgenoten kreeg. Ik raakte bevriend met hen, mocht soms blijven eten, en leerde zo beetje bij beetje hun cultuur kennen — warm, gastvrij, vol trots. Heel soms vertelden hun ouders hoe zij de reis naar Nederland hadden ervaren. Hoe ze dachten dat het tijdelijk zou zijn. Hoe ze hoopten snel terug te keren naar hun geboortegrond om daar hun strijd voor onafhankelijkheid voort te zetten.

Maar het liep anders. Ze hebben hun geboortegrond nooit meer teruggezien. Dat is niet alleen beschamend en oneerlijk, het is mensonterend. Iedereen heeft het recht om ooit terug te keren naar de plek waar zijn wortels liggen.

En nu, 75 jaar later, zijn de excuses en de erkenning er dan toch gekomen. Veel te laat, maar ze zijn er. Laten we daarbij niet vergeten dat ‘te laat’ voor velen betekent dat ze het nooit meer zelf hebben kunnen horen. Toch kijk ik er nu — samen met de Molukse vrienden die ik nog steeds heb — met een tevreden gevoel op terug. Onder het motto: beter veel te laat dan nooit.

© John Kukken, 2026, alle rechten voorbehouden.



Reacties

Een reactie posten

Populaire posts van deze blog

Loslaten is ook liefde

  Een paar weken geleden werden Annemarie en ik uitgenodigd voor een feest. Dat op zich was niet vreemd, maar dit keer ging het niet om een verjaardag of bruiloft. Het feest stond in het teken van iets wat je maar zelden ziet: het 25-jarig jubileum van een scheiding. Toen we de handgeschreven uitnodiging lazen, moesten we glimlachen. We kenden Corry en Henk goed. Twee mensen die ooit voor elkaar in de wieg leken gelegd, maar uiteindelijk toch niet bij elkaar bleken te passen. Corry — door intimi Cor genoemd — was destijds een prachtige vrouw, vol levenslust. Ze bewoog bijna voortdurend, maar altijd met een rust die anderen geruststelde. Ze voerde het huishouden met een flair die je zelden ziet, alsof alles haar moeiteloos afging. En ze was bovendien stapelverliefd op Henk, de man van haar dromen. Henk was in die tijd een redelijk succesvolle zakenman die kleding inkocht voor een grote Nederlandse winkelketen. Hij had talloze hobby’s: voetballen, kaarten, tekenen, en vooral omga...
Meer lezen

Het briefje dat me stil kreeg

  Tijdens mijn vrijwilligerswerk in een ouderenverzorgingshuis in Enschede bezoek ik mensen die zich soms een beetje eenzaam voelen. Daar heb ik in eerdere columns al over geschreven, maar vandaag wil ik iets meer vertellen over één van hen. Het gaat om een vrouw van honderd jaar, in alle opzichten een dame. Ik ben altijd welkom bij haar, en ik bezoek haar dan ook graag. Telkens als ik een uurtje bij haar zit, heeft ze wel iets te vertellen. Daarna vertrek ik met een glimlach — en eerlijk gezegd ook met een beetje tegenzin — want ze straalt een blijdschap uit die je zelden ziet. Maar haar leven is niet altijd over rozen gegaan. Haar vader had een hoge functie bij een opvanghuis voor jongens, waardoor het gezin een goed inkomen had en zij een fijne jeugd kende. Dat veranderde abrupt toen hij overleed. Het inkomen viel grotendeels weg, en het gezin moest rondkomen van een weduwe-uitkering. Constance — zo heet de inmiddels honderdjarige vrouw — besloot werk te zoeken. Ze vond een o...
Meer lezen

Rust in een tijd van onrust

  In de coronatijd kregen we op een gegeven moment te maken met de beruchte avondklok, waardoor we om 21.00 uur thuis moesten zijn. Er zijn mensen die dat — om zeer begrijpelijke redenen — associëren met de bezetting in de Tweede Wereldoorlog, maar die duistere associatie heb ik niet, daar ik in 1958 geboren ben. Hierdoor onderging ik de coronatijd op de manier die bij me past. Uitgaan deed ik voor die tijd nauwelijks meer, waardoor het voor mij makkelijk was om voor 21.00 uur lekker thuis te zijn. Als ik mijn huis uit ging, droeg ik braaf een mondkapje, deed mijn boodschappen, sprak met een paar mensen, waarna ik op mijn dooie gemak naar huis liep. Na thuiskomst waste ik altijd mijn handen twintig seconden lang, waarna ik met een goed gevoel de boodschappen uit de tas pakte. Tijdens de gesprekken die ik toentertijd met verschillende mensen voerde, kreeg ik weleens te horen dat ze zich in hun vrijheid beknot voelden, en dat het hen terug deed denken aan de bezettingsjaren. Dat b...
Meer lezen