Verdwijnt het woord u langzaam uit onze taal?

 

Er was een tijd dat een ouder iemand, of iemand met autoriteit, standaard met u werd aangesproken. Maar de tijden veranderen, en dus veranderen de aanspreeknormen mee. Steeds vaker spreken we mensen die we nog nooit eerder hebben ontmoet aan met jij of je. Verdwijnt de aanspreektitel u langzaam uit onze taal?

Persoonlijk heb ik er geen moeite mee wanneer iemand mij bij een eerste ontmoeting met jij aanspreekt. Sterker nog: ik heb dat liever. Jaren geleden ontmoette ik bij de gemeentelijke sociale dienst van Enschede een medewerker die zich aan mij voorstelde en meteen zei dat ik hem gerust bij zijn voornaam mocht noemen. Dat verbaasde me niet, want ook ik voelde me prettiger bij die vorm, ondanks dat ik ben opgevoed met het idee dat je onbekenden altijd met u aanspreekt.

Dat was er bij mij thuis stevig ingeprent, en ik nam het serieus. Toch voelde het voor mij nooit helemaal natuurlijk. Op school sprak ik leraren altijd met u aan — dat hoorde zo — maar ergens botste het met mijn eigen gevoel. Ik bleef netjes, maar het wrikte.

En nu, jaren later, zie je dat de aanspreeknormen daadwerkelijk verschuiven. Laatst werd een sollicitant in Brabant zelfs afgewezen omdat hij zijn potentiële werkgever met u aansprak; het zou ‘oubollig’ klinken. Oubollig vind ik het allerminst, en u is zeker nog van deze tijd, maar het laat wel zien dat er een verandering gaande is. We kunnen er niet omheen: de tijden veranderen, en de taal verandert mee. Wat mij betreft is dat helemaal oké.

Toch zijn er mensen die moeite hebben met die verschuiving. Dat begrijp ik. U klinkt immers wat afstandelijker, formeler. Zijn het vooral ouderen die eraan hechten? Soms wel, maar lang niet altijd. Veel mensen zijn het simpelweg gewend om onbekenden met u aan te spreken. En wat je jarenlang hebt aangeleerd, leer je niet zomaar af.

Maar ondanks die weerstand zie je dat u steeds vaker wordt verdrongen door jij en je. Je kunt ertegenin gaan, maar taal beweegt nu eenmaal. Net als de samenleving verandert ook onze manier van aanspreken — en dat is uiteindelijk heel menselijk.

© John Kukken, 2026, alle rechten voorbehouden.