Sonja Barend: De Vrouw Die Nederland Leerde Praten

 

Als je een respectabele leeftijd bereikt hebt, moet je er rekening mee houden dat je op een dag het tijdelijke voor het eeuwige inwisselt. Dat is een waarheid als een koe. Ook tv-iconen ontkomen daar helaas niet aan.

Ik keek vooral in de jaren tachtig graag naar talkshows. Denk aan RUR, gepresenteerd door Jan Lenferink, en Sonja op zaterdag, gepresenteerd door Sonja Barend. Zij nam tijdens haar talkshow geen blad voor de mond, kwam op voor haar mening en onderbrak haar gasten weleens terwijl ze aan het woord waren. In het begin vond ik dat storend, maar toen ik doorhad dat het bij haar stijl hoorde, had ik er al snel vrede mee.

De gasten die ze ontving waren heel divers, maar toch zijn er naar mijn mening drie die er met kop en schouders bovenuit steken: Adelheid Roosen, Boudewijn Büch en Pim Fortuyn. Roosen en Büch gingen tijdens een uitzending stevig de confrontatie met elkaar aan, tot ergernis van Barend. Büch zat de boel te jennen en vroeg zelfs of hij het programma mocht overnemen. “Ga in godsnaam zitten.” Roosen ergerde zich zichtbaar aan zijn gedrag en beet hem toe dat hij haar niet liet uitpraten. “Je wilt toch een antwoord? Houd dan even je mond, Büch!” Barend gaf aan dat ze naar huis wilde, maar intussen genoot ze ervan dat het gesprek zo uit de hand liep.

Ook liet ze de zwaarste misdadigers aan het woord. Dat was misschien taboe, maar ze deed het toch, omdat ze vond dat ook zij recht van spreken hadden. Zo liet ze in 1985 Stanley H. aan het woord in een vooraf opgenomen gesprek dat tijdens de uitzending werd vertoond. Hij probeerde daarin zijn straatje schoon te vegen. Toenmalig politiewoordvoerder Klaas Wilting ontplofte aan tafel. Hij noemde het “in- en intriest” dat Barend Stanley H. de ruimte gaf, maar Barend liet het gebeuren — waardoor de rel nog decennialang werd herhaald.

In 1999 schoof Pim Fortuyn bij haar aan, twee jaar voordat hij de politiek in zou gaan. Tijdens het gesprek wist Barend hem te overtuigen van haar standpunten. Het ging over de gasboringen op de Waddenzee. Hoewel Barend hem stevig aanpakte, kon hij dat waarderen. “U bent veel leuker dan ik dacht”, riep hij. Door dit gesprek ging Barend anders naar Fortuyn kijken, want hij veranderde ter plekke van mening.

Naast beroemdheden en politici gaf Barend ook een podium aan gewone Nederlanders. Zo sprak ze ooit met een man die meer van zijn Mercedes 450 SCL hield dan van zijn echtgenote. “Als je nou moet kiezen: je echtgenote of je auto? Je moet kiezen.” De man keek haar aan en zei droogjes: “Naar een 450 SCL moet je zoeken. Vrouwen zijn er zat.” Heel Nederland stond op z’n kop — en het was dan ook niet vreemd dat zijn echtgenote hem later aan de kant zette.

Dit soort uitspraken hoor je tegenwoordig niet meer in talkshows; ze zouden echt niet meer door de beugel kunnen. Maar Sonja Barend liet het toe, en daarom zet ik haar nu even in de spotlight. Ik sluit af met de legendarische woorden waarmee zij haar talkshow altijd beëindigde:

“Lekker slapen, en morgen gezond weer op.”

© John Kukken, 2026, alle rechten voorbehouden.