Verlies op papier, invloed in de praktijk

 

Politieke duiders wezen er woensdagavond op dat de lokale partijen de grote winnaars waren. Maar is dat wel zo? Nee dus, althans niet in Twente. In de regio waarin ik woon daalde het aantal ‘lokale’ zetels met 7 of zelfs met 17 — het is maar hoe je het bekijkt.

Oppervlakkig gezien lijken de lokale partijen de grote winnaars van de gemeenteraadsverkiezingen. Zij zijn immers de grootste in negen van de veertien Twentse gemeenten. Maar dat is geen verrassing: vier jaar geleden was dat namelijk ook al het geval.

Destijds waren de lokale partijen eveneens de grootste in negen van de veertien gemeenten. Woensdag verloren ze alleen in Enschede zetels aan GroenLinks-PvdA, maar daar stond winst in Haaksbergen tegenover. Per saldo is er dus geen verschil.

Het hadden er echter meer kunnen zijn. Feit is dat in de afgelopen vier jaar veel fractieleden zich hebben afgesplitst van landelijke partijen, waardoor zij min of meer lokale fracties vormden. Neem je dat mee, dan verloren de lokale partijen geen 7, maar 17 zetels.

Het voordeel van een lokale partij is dat zij dichter bij de inwoners van steden en dorpen staat. Dat zorgt voor een vorm van betrokkenheid waarin mensen zich kunnen herkennen. Het nadeel is echter dat lokale partijen alleen op lokaal niveau beslissingen nemen en zich moeten voegen naar wat de landelijke overheid bepaalt.

Een lokale partij kan bijvoorbeeld uitspreken dat zij geen azc in haar gemeente wil, maar als de regering anders beslist, rest er weinig ruimte om daarvan af te wijken. Dat zal niet zonder weerstand gaan, maar uiteindelijk geldt: als het moet, dan moet het.

Dat is ergens ook logisch. De regering is immers de overkoepelende bestuurslaag die de landelijke koers bepaalt en wetten maakt — een rol die lokale partijen niet hebben.

Toch doet men er in Den Haag goed aan om rekening te houden met de positie van lokale partijen. Juist omdat zij dichter bij de inwoners staan, kunnen zij op termijn verder groeien en mogelijk uitgroeien tot landelijke spelers. Dat kan de politieke verhoudingen en besluitvorming beïnvloeden.

Samengevat: de lokale partijen hebben zetels verloren, maar hun rol is daarmee zeker niet uitgespeeld. Integendeel, hun nabijheid tot de inwoners maakt hen tot een factor van betekenis — ook voor de politiek in Den Haag. Want laten we niet vergeten: ook de landelijke partijen zijn ooit klein begonnen.

© John Kukken, 2026, alle rechten voorbehouden.

---