Autoloze zondag: bevrijding die we snel vergaten

 

46 jaar geleden werd de wereld geconfronteerd met een ongekende oliecrisis. De olie werd niet langer geleverd door de OPEC-landen, waardoor de toenmalige regering zich genoodzaakt zag de autoloze zondag in te voeren. Dat hakte er behoorlijk in, want de auto was toen al onze heilige koe. Maar wat hebben we ervan geleerd?

Ik herinner me die periode nog goed. Ik was een 15-jarige jongen die nog maar net aan het leven begon, maar wel degelijk besefte wat er in de wereld gebeurde. De OPEC-landen hadden de oliekraan dichtgedraaid, waardoor olie niet meer werd geëxporteerd.

Dat zorgde wereldwijd voor tekorten. De Nederlandse regering besloot daarom de autoloze zondag in te voeren. Dat leverde indrukwekkende taferelen op: mensen die over de snelweg fietsten, mensen die op bruggen stonden om een compleet lege snelweg te bewonderen, en kinderen die speelden op straten die normaal gesproken vol auto’s stonden.

Het was tegelijk bevreemdend en bevrijdend, een merkwaardige mix van gevoelens. Het was duidelijk dat er moest worden bezuinigd op het oliegebruik, waardoor het verkeer op zondag enkele weken lang grotendeels stil kwam te liggen.

Mocht er dan helemaal niemand meer rijden op zondag? Nee, er waren uitzonderingen. Mensen met een vergunning, zoals politiemensen, artsen en andere hulpverleners, mochten wel de weg op. Zij moesten immers hun werk kunnen doen. De rest van de bevolking diende zich netjes aan de regels te houden. Maar gebeurde dat ook?

Ja, dat gebeurde. Vrijwel iedereen was zich bewust van de ernst van de situatie. Bovendien bracht de autoloze zondag ook voordelen met zich mee: de luchtvervuiling nam af, het aantal verkeersongelukken daalde en mensen bewogen meer doordat ze vaker de fiets pakten.

Alleen al daarom was 1973 een opmerkelijk jaar. Sommigen zeggen dat we ervan hebben geleerd. Maar is dat ook zo? Ik heb mijn twijfels. Nog geen jaar later stonden de snelwegen weer vol, nam het brandstofverbruik sterk toe en steeg het aantal verkeersongelukken opnieuw. Oude gewoontes keerden razendsnel terug.

Nu, 46 jaar later, kijk ik terug op de autoloze zondag en zie ik dat de wegen voller zijn dan ooit. Voor mij is het duidelijk: we hebben er in feite weinig van geleerd.

We leven inmiddels in een 24-uurs economie die veel energie verbruikt, en het liefst staan er twee auto’s voor de deur. Toegegeven, er zijn tegenwoordig elektrische auto’s, maar die vormen nog altijd een druppel op een gloeiende plaat. Daarom verlang ik terug naar de autoloze zondag—niet alleen uit nostalgie, maar ook om praktische redenen. Olie raakt immers ooit op, en alternatieven zoals elektrische of waterstofauto’s zijn nog lang niet voor iedereen de norm.

Waterstof zie ik als een veelbelovende energiebron voor de toekomst, maar het zal nog geruime tijd duren voordat die op grote schaal wordt toegepast. Voorlopig staat die ontwikkeling nog in de kinderschoenen. Dat is jammer, maar wel de realiteit.

© John Kukken, 2026, alle rechten voorbehouden.



Reacties

Een reactie posten

Populaire posts van deze blog

Loslaten is ook liefde

  Een paar weken geleden werden Annemarie en ik uitgenodigd voor een feest. Dat op zich was niet vreemd, maar dit keer ging het niet om een verjaardag of bruiloft. Het feest stond in het teken van iets wat je maar zelden ziet: het 25-jarig jubileum van een scheiding. Toen we de handgeschreven uitnodiging lazen, moesten we glimlachen. We kenden Corry en Henk goed. Twee mensen die ooit voor elkaar in de wieg leken gelegd, maar uiteindelijk toch niet bij elkaar bleken te passen. Corry — door intimi Cor genoemd — was destijds een prachtige vrouw, vol levenslust. Ze bewoog bijna voortdurend, maar altijd met een rust die anderen geruststelde. Ze voerde het huishouden met een flair die je zelden ziet, alsof alles haar moeiteloos afging. En ze was bovendien stapelverliefd op Henk, de man van haar dromen. Henk was in die tijd een redelijk succesvolle zakenman die kleding inkocht voor een grote Nederlandse winkelketen. Hij had talloze hobby’s: voetballen, kaarten, tekenen, en vooral omga...
Meer lezen

Het briefje dat me stil kreeg

  Tijdens mijn vrijwilligerswerk in een ouderenverzorgingshuis in Enschede bezoek ik mensen die zich soms een beetje eenzaam voelen. Daar heb ik in eerdere columns al over geschreven, maar vandaag wil ik iets meer vertellen over één van hen. Het gaat om een vrouw van honderd jaar, in alle opzichten een dame. Ik ben altijd welkom bij haar, en ik bezoek haar dan ook graag. Telkens als ik een uurtje bij haar zit, heeft ze wel iets te vertellen. Daarna vertrek ik met een glimlach — en eerlijk gezegd ook met een beetje tegenzin — want ze straalt een blijdschap uit die je zelden ziet. Maar haar leven is niet altijd over rozen gegaan. Haar vader had een hoge functie bij een opvanghuis voor jongens, waardoor het gezin een goed inkomen had en zij een fijne jeugd kende. Dat veranderde abrupt toen hij overleed. Het inkomen viel grotendeels weg, en het gezin moest rondkomen van een weduwe-uitkering. Constance — zo heet de inmiddels honderdjarige vrouw — besloot werk te zoeken. Ze vond een o...
Meer lezen

AI mag veel, maar geen presentator spelen

  Het vorig jaar wegbezuinigde programma Kids Top 20 beleeft zijn comeback op TikTok. Dat doet het programma met presentatrice Jess. Maar Jess bestaat niet — ze is een AI‑creatie, zo nep als nep maar nep kan zijn. Laat ik één ding duidelijk maken: ik heb niets tegen het gebruik van AI, want ik maak er zelf ook gebruik van. Het is bovendien een publiek geheim dat de meeste columnisten dat doen, dus op dat gebied ben ik zeker geen uitzondering. Dat AI tegenwoordig voor allerlei doeleinden wordt ingezet, is al lang bekend. Zo kijk ik op YouTube regelmatig naar de video’s van Marit van der Meer, een analytica die wereldgebeurtenissen helder en begrijpelijk uitlegt. Als ik naar haar video’s kijk, hoor ik de stem van de echte Marit, maar zie ik een door AI gegenereerde versie van haar. Dat komt wat statisch over. Op zich is daar niets mis mee — het gaat tenslotte om de informatie — maar jammer vind ik het wel, want het kan naar mijn mening anders, en misschien zelfs móét. Wat dat be...
Meer lezen