Verbieden of vertrouwen?

 

In verschillende Europese landen, waaronder Nederland, bestaan plannen voor een verbod op sociale media voor jongeren onder de zestien jaar. Ik ken de precieze inhoud van die plannen niet, maar ik vraag me wel af of zo’n verbod gaat werken. Jongeren zijn immers inventief, zeker als het om sociale media gaat.

Er zijn mensen die het toejuichen. Anderen zien het totaal niet zitten. Zelf neem ik een afwachtende houding aan. Ik ben er niet direct op tegen, maar ik plaats wel vraagtekens bij de effectiviteit. Want hoe sluit je een digitale wereld af voor een generatie die er juist mee is opgegroeid?

Uit onderzoeken blijkt dat jongeren zich door al het scrollen minder gelukkig voelen. Ook zou de eenzaamheid onder hen toenemen, wat de indruk wekt dat sociale media daar invloed op hebben.

Maar hoe groot is die invloed werkelijk? Dat weet ik niet. Ik ben geen wetenschapper die zich in cijfers en grafieken verdiept. Wat ik wél weet, is dat ik jongeren ken die overdag naar school gaan en ’s avonds in een supermarkt werken om een paar centen bij te verdienen. Zij lijken vooral bezig met hun studie en hun werk.

Al kan schijn natuurlijk bedriegen. Ik weet niet wat zij in hun vrije tijd doen. Het kan zomaar zijn dat ze dan alsnog urenlang op sociale media rondhangen.

In mijn jeugd bestonden sociale media niet. Geen Facebook, geen Instagram, geen Threads, geen WhatsApp — niets van dat alles. Contact legde je door gewoon bij iemand langs te gaan. Wilde je iets vertellen, dan deed je dat in iemands bijzijn of je pakte de telefoon om even te bellen.

Dat is veranderd. Jongeren hebben nog steeds contact met elkaar, maar vaak via een appje, een sms-bericht of een FaceTime-gesprek. Het lijkt soms alsof ze elkaar vooral nog via een scherm ontmoeten.

Dat vind ik eerlijk gezegd best zorgelijk.

En toch zag ik vandaag, tijdens het boodschappen doen in winkelcentrum Deppenbroek, twee jonge vrouwen naast elkaar op een bankje zitten. Ze spraken met elkaar. Geen telefoon in hun hand. Gewoon een gesprek, van mens tot mens. Ik dacht: zo hoort het eigenlijk te zijn.

Met die gedachte voelde ik even in mijn broekzak om mijn eigen telefoon te pakken. Maar ik liet hem zitten. Die twee jonge vrouwen lieten mij zien dat een mobiele telefoon gewoon een hulpmiddel is. Iets wat we zo nu en dan nodig hebben — niet voortdurend.

Dus hoe groot de invloed van sociale media precies is, weet ik nog steeds niet. Maar wat ik wél weet, is dat die twee jonge vrouwen zich er op dat moment niets van aantrokken. Zij kozen voor een echt gesprek op een bankje in Deppenbroek.

En dat geeft hoop.

© John Kukken, 2026, alle rechten voorbehouden.



Reacties

Een reactie posten

Populaire posts van deze blog

Loslaten is ook liefde

  Een paar weken geleden werden Annemarie en ik uitgenodigd voor een feest. Dat op zich was niet vreemd, maar dit keer ging het niet om een verjaardag of bruiloft. Het feest stond in het teken van iets wat je maar zelden ziet: het 25-jarig jubileum van een scheiding. Toen we de handgeschreven uitnodiging lazen, moesten we glimlachen. We kenden Corry en Henk goed. Twee mensen die ooit voor elkaar in de wieg leken gelegd, maar uiteindelijk toch niet bij elkaar bleken te passen. Corry — door intimi Cor genoemd — was destijds een prachtige vrouw, vol levenslust. Ze bewoog bijna voortdurend, maar altijd met een rust die anderen geruststelde. Ze voerde het huishouden met een flair die je zelden ziet, alsof alles haar moeiteloos afging. En ze was bovendien stapelverliefd op Henk, de man van haar dromen. Henk was in die tijd een redelijk succesvolle zakenman die kleding inkocht voor een grote Nederlandse winkelketen. Hij had talloze hobby’s: voetballen, kaarten, tekenen, en vooral omga...
Meer lezen

Het briefje dat me stil kreeg

  Tijdens mijn vrijwilligerswerk in een ouderenverzorgingshuis in Enschede bezoek ik mensen die zich soms een beetje eenzaam voelen. Daar heb ik in eerdere columns al over geschreven, maar vandaag wil ik iets meer vertellen over één van hen. Het gaat om een vrouw van honderd jaar, in alle opzichten een dame. Ik ben altijd welkom bij haar, en ik bezoek haar dan ook graag. Telkens als ik een uurtje bij haar zit, heeft ze wel iets te vertellen. Daarna vertrek ik met een glimlach — en eerlijk gezegd ook met een beetje tegenzin — want ze straalt een blijdschap uit die je zelden ziet. Maar haar leven is niet altijd over rozen gegaan. Haar vader had een hoge functie bij een opvanghuis voor jongens, waardoor het gezin een goed inkomen had en zij een fijne jeugd kende. Dat veranderde abrupt toen hij overleed. Het inkomen viel grotendeels weg, en het gezin moest rondkomen van een weduwe-uitkering. Constance — zo heet de inmiddels honderdjarige vrouw — besloot werk te zoeken. Ze vond een o...
Meer lezen

AI mag veel, maar geen presentator spelen

  Het vorig jaar wegbezuinigde programma Kids Top 20 beleeft zijn comeback op TikTok. Dat doet het programma met presentatrice Jess. Maar Jess bestaat niet — ze is een AI‑creatie, zo nep als nep maar nep kan zijn. Laat ik één ding duidelijk maken: ik heb niets tegen het gebruik van AI, want ik maak er zelf ook gebruik van. Het is bovendien een publiek geheim dat de meeste columnisten dat doen, dus op dat gebied ben ik zeker geen uitzondering. Dat AI tegenwoordig voor allerlei doeleinden wordt ingezet, is al lang bekend. Zo kijk ik op YouTube regelmatig naar de video’s van Marit van der Meer, een analytica die wereldgebeurtenissen helder en begrijpelijk uitlegt. Als ik naar haar video’s kijk, hoor ik de stem van de echte Marit, maar zie ik een door AI gegenereerde versie van haar. Dat komt wat statisch over. Op zich is daar niets mis mee — het gaat tenslotte om de informatie — maar jammer vind ik het wel, want het kan naar mijn mening anders, en misschien zelfs móét. Wat dat be...
Meer lezen