De lat te hoog: opgroeien onder prestatiedruk

 

Ik las vandaag in het AD dat een moeder de eerste onvoldoende van haar kind met een appeltaart vierde. Helpt dat echt tegen prestatiedruk? Misschien, maar het is in ieder geval een teken aan de wand.

Ik hoor het keer op keer: wie op school goed presteert, komt verder in het leven. Althans, dat lijkt zo, want de lat wordt tegenwoordig steeds hoger gelegd, waardoor de prestatiedruk toeneemt. Dat is geen goed teken, want naarmate de lat hoger komt te liggen, wordt de kans groter dat leerlingen er niet meer overheen komen.

Toen ik op de middelbare school zat, kreeg ik ook te maken met een vorm van prestatiedruk. Overdag ging ik naar school en volgde ik de lessen zo goed ik kon. Daarna kreeg ik huiswerk mee en vulde ik mijn avonden met het lezen van lesboeken, waardoor ik nauwelijks de kans kreeg om te ontspannen.

Met horten en stoten wurmde ik mij erdoorheen, waarna ik me afgepeigerd op mijn bed liet vallen om de dag erna aan hetzelfde ritueel te beginnen. Studeren en nog eens studeren was het devies waaraan ik me diende te houden.

Dat deed ik zo goed en kwaad als mogelijk was, maar op een gegeven moment bereikte ik het punt waarop ik besloot dat de teugels wat minder strak moesten worden aangetrokken. Mijn ouders waren daar niet blij mee, maar ik wilde van de prestatiedruk af, omdat die me als het ware dreigde te wurgen.

Aan het einde van de rit had dit tot gevolg dat ik wel slaagde voor het eindexamen, maar met de hakken over de sloot.

Mijn middelbare schooltijd speelde zich af in de jaren ’70 en is daardoor in niets te vergelijken met die van nu. De prestatiedruk van tegenwoordig ligt veel hoger, waardoor ik mij goed kan voorstellen dat er leerlingen zijn die die druk met moeite — of helemaal niet — aankunnen.

Tegenwoordig hebben leerlingen de beschikking over een computer waarmee ze veel informatie op internet kunnen opzoeken. Maar een computer maakt de prestatiedruk niet minder; naar mijn mening wordt die er juist door vergroot, omdat informatie niet altijd even makkelijk te vinden of te filteren is.

Daarnaast oefenen leerlingen onderling vaak ook druk op elkaar uit. Als Pietje op school goed presteert, dan moet Jantje dat ook kunnen. Jantje werkt zich vervolgens in het zweet om hetzelfde niveau te bereiken, maar moet uiteindelijk erkennen dat hij dat niet haalt, simpelweg omdat hij de prestatiedruk niet aankan.

Met andere woorden: Jantje holt aan zichzelf voorbij en ziet door de bomen het bos niet meer. Dat is een probleem dat naar mijn mening niet onderschat moet worden, want als een leerling aan zichzelf voorbij holt, mist hij of zij dusdanig veel dat de kans op slagen voor het eindexamen aanzienlijk kleiner wordt.

Leerkrachten zouden er volgens mij daarom goed aan doen om hier meer aandacht voor te hebben. Want als een moeder de eerste onvoldoende van haar kind al met een appeltaart viert, is dat een teken dat de prestatiedruk mogelijk veel te hoog is geworden.

Mijn advies als leek: laat de prestatiedruk voor wat het is. Geef het een plek in je leven, maar neem het niet té serieus. Doe kalm aan, studeer zo goed je kunt, maar geniet ook van alles en iedereen om je heen.

© John Kukken, 2026, alle rechten voorbehouden.



Reacties

Een reactie posten

Populaire posts van deze blog

Loslaten is ook liefde

  Een paar weken geleden werden Annemarie en ik uitgenodigd voor een feest. Dat op zich was niet vreemd, maar dit keer ging het niet om een verjaardag of bruiloft. Het feest stond in het teken van iets wat je maar zelden ziet: het 25-jarig jubileum van een scheiding. Toen we de handgeschreven uitnodiging lazen, moesten we glimlachen. We kenden Corry en Henk goed. Twee mensen die ooit voor elkaar in de wieg leken gelegd, maar uiteindelijk toch niet bij elkaar bleken te passen. Corry — door intimi Cor genoemd — was destijds een prachtige vrouw, vol levenslust. Ze bewoog bijna voortdurend, maar altijd met een rust die anderen geruststelde. Ze voerde het huishouden met een flair die je zelden ziet, alsof alles haar moeiteloos afging. En ze was bovendien stapelverliefd op Henk, de man van haar dromen. Henk was in die tijd een redelijk succesvolle zakenman die kleding inkocht voor een grote Nederlandse winkelketen. Hij had talloze hobby’s: voetballen, kaarten, tekenen, en vooral omga...
Meer lezen

Het briefje dat me stil kreeg

  Tijdens mijn vrijwilligerswerk in een ouderenverzorgingshuis in Enschede bezoek ik mensen die zich soms een beetje eenzaam voelen. Daar heb ik in eerdere columns al over geschreven, maar vandaag wil ik iets meer vertellen over één van hen. Het gaat om een vrouw van honderd jaar, in alle opzichten een dame. Ik ben altijd welkom bij haar, en ik bezoek haar dan ook graag. Telkens als ik een uurtje bij haar zit, heeft ze wel iets te vertellen. Daarna vertrek ik met een glimlach — en eerlijk gezegd ook met een beetje tegenzin — want ze straalt een blijdschap uit die je zelden ziet. Maar haar leven is niet altijd over rozen gegaan. Haar vader had een hoge functie bij een opvanghuis voor jongens, waardoor het gezin een goed inkomen had en zij een fijne jeugd kende. Dat veranderde abrupt toen hij overleed. Het inkomen viel grotendeels weg, en het gezin moest rondkomen van een weduwe-uitkering. Constance — zo heet de inmiddels honderdjarige vrouw — besloot werk te zoeken. Ze vond een o...
Meer lezen

AI mag veel, maar geen presentator spelen

  Het vorig jaar wegbezuinigde programma Kids Top 20 beleeft zijn comeback op TikTok. Dat doet het programma met presentatrice Jess. Maar Jess bestaat niet — ze is een AI‑creatie, zo nep als nep maar nep kan zijn. Laat ik één ding duidelijk maken: ik heb niets tegen het gebruik van AI, want ik maak er zelf ook gebruik van. Het is bovendien een publiek geheim dat de meeste columnisten dat doen, dus op dat gebied ben ik zeker geen uitzondering. Dat AI tegenwoordig voor allerlei doeleinden wordt ingezet, is al lang bekend. Zo kijk ik op YouTube regelmatig naar de video’s van Marit van der Meer, een analytica die wereldgebeurtenissen helder en begrijpelijk uitlegt. Als ik naar haar video’s kijk, hoor ik de stem van de echte Marit, maar zie ik een door AI gegenereerde versie van haar. Dat komt wat statisch over. Op zich is daar niets mis mee — het gaat tenslotte om de informatie — maar jammer vind ik het wel, want het kan naar mijn mening anders, en misschien zelfs móét. Wat dat be...
Meer lezen