Waar de stilte spreekt: mijn ontmoeting met Enschede's vergeten zielen

 

Bijna iedere Enschedeër kent het wel, het Boerenkerkhof aan de Deurningerstraat dat ingeklemd ligt ligt tussen de drukke binnenstad en de chique Blijdensteinlaan, maar klopt de naam van het kerkhof wel, en heeft het een bijzondere plek in Enschede?

Toen ik nog in de buurt van de Deurningerstraat woonde kwam ik weleens op het idee om een wandeling te maken, waardoor ik op een gegeven moment voor de toegangspoort van het Boerenkerkhof stond waardoor ik de drang voelde om het kerkhof met respect te betreden.

Wat me bij de ingang direct opviel was het jaartal 1829 dat in de toegangspoort gebeiteld staat. Wat me echter ook opviel was het feit dat het er behoorlijk verwaarloosd uitzag, waardoor ik nog meer de drang voelde om het kerkhof te betreden, want ondanks dat het er verwaarloosd uitzag straalde het toch nog een waardigheid uit die ik niet kon weerstaan.

De graven die ik zag, die ooit prachtig waren geweest, waren overwoekerd met mos waardoor ik met moeite de namen kon lezen die op de grafstenen stonden, waardoor ‘één met de natuur’ in mijn gedachten schoot. Op een gegeven moment stond ik voor een gebroken grafplaat waardoor ik direct het graf in kon kijken. Dat gaf me wel een beetje een ongemakkelijk gevoel, maar dat weerhield me er niet van om het kerkhof verder in te lopen, want het voelde als een groene oase in het hart van Enschede.

Hierdoor ging ik dieper nadenken over de zin van het leven, waardoor ik begon te mijmeren over de levens die de mensen die op het kerkhof begraven liggen zouden kunnen hebben gehad. Dat zorgde ervoor dat ik een innerlijke reis door de tijd maakte, waardoor ik de mensen als het ware voor me zag verschijnen in een rustgevend ligt dat hun leven voor mij ontplooide.

Bij het graf van een oudere dame voelde ik als het ware haar aanwezigheid, waardoor ik een zwaar gevoel in me kreeg, daar ik het idee kreeg dat ze een zwaar leven van hard werken en weinig comfort had gehad, iets wat voor die tijd niet ongewoon was, waardoor ik voor haar figuurlijk gezien een buiging maakte, daar ze dat naar mijn mening wel verdiende.

Naast haar graf lag het graf van een veel jongere vrouw, waardoor ik als het ware ook haar aanwezigheid voelde. Het gevoel dat ik, staande voor haar graf, kreeg was wel minder zwaar, maar het vertelde me ook dat ook zij het in haar leven niet makkelijk had, waardoor het me eens te meer duidelijk werd dat ook zij in armoede leefde. Zij was toen ze overleed nog redelijk jong, net 21 jaar, in de lente van haar leven, dat waarschijnlijk onder meer in in de inktzwarte sluier van kinderarbeid gehuld is geweest. Dat maakte mij zeer triest waardoor ik haar in mijn gedachten heel zacht tegen me aandrukte, en haar een figuurlijke roos in haar handen drukte.

Het meest geraakt werd ik echter door een kindergraf van een jongen en een meisje, broer en zus, hij één jaar oud, zij drie jaar, zo jong, zo onschuldig, zo wreed uit het leven weggerukt. Bij de aanblik van hun graf besefte ik eens te meer dat wij het tegenwoordig, ondanks de beklemmende tijd waarin we nu leven, het zo slecht nog niet hebben en dat we het leven moeten koesteren.

Om even terug te komen op de naam van het kerkhof. De naam “Boerenkerkhof” is misleidend, want het was geen begraafplaats exclusief voor boeren, het was eerder een algemene begraafplaats voor de gemeente Lonneker, die destijds nog los stond van de gemeente Enschede.

Heeft het Boerenkerkhof een bijzondere plek in Enschede? Jazeker, want buurtbewoners houden nu de graven bij. Ze schrobben de grafstenen schoon, houden het netjes en geven het kerkhof daardoor diens waardigheid terug, waardoor het Boerenkerkhof nu wel de parel van Enschede genoemd zou moeten worden.