Schrijven en denken zijn geen elitesport

 

In het AD las ik vandaag een column die door Kitty Herweijer geschreven is. In de betreffende column stelt ze dat schrijven en denken vaardigheden voor de elite zijn geworden, maar daar ben ik het niet mee eens.

Het is bekend dat er een gebrekkige schrijfvaardigheid en taalvaardigheid onder de jongeren heerst. Maar het is ook bekend dat jongeren er een eigen schrijftaal en gesproken taalgebruik op na houden die door hun ouders vaak niet begrepen wordt. Dat laatste heeft naar mijn mening dus niets met hun schrijfvaardigheid en taalgebruik te maken, maar met de schrijftaal en taalgebruik die door hen tegenwoordig gehanteerd wordt.

Een tijdje geleden stond ik met mijn ogen te knipperen toen het oudste kleinkind van mijn vriendin het woord ‘doekoe’ aan mij liet zien. Ze vroeg aan mij of ik het woord kende, waardoor ik toe moest geven dat ik het wel eens gehoord had, maar dat ik de betekenis ervan niet wist. Ze legde toen aan me uit dat het woord ‘doekoe’ een ander woord voor geld is. Straattaal dus, een ander taalgebruik. Maar straattaal is volgens mij vaak ook de schrijftaal die door de jongeren onder ons wordt gebruikt, waardoor er een taaltje onder ons is die wij als ouderen niet begrijpen.

Ik ben er heel eerlijk in als ik zeg dat ik maar weinig van hun straattaal en schrijftaal begrijp, te meer omdat ze er ook nog eens veel handgebaren bij gebruiken. Maar laten we er even heel eerlijk in zijn dat onze ouders ons vaak ook niet begrepen toen wij woorden als ‘gaaf’ of ‘te gek’ gebruikten om er goed of oké mee aan te geven. Dat moet voor hen ook verwarrend zijn geweest.

Wat ik hiermee wil zeggen is dat taal altijd aan verandering onderhevig is, waardoor het zich constant zal vernieuwen. Dat is iets wat niet te stoppen is. Daarnaast is het ook zo dat we allemaal, ook in de vorm van gesproken taal en schrijftaal, fouten maken, waardoor ik het een beetje kortzichtig vind om te zeggen dat schrijven en denken tegenwoordig vaardigheden voor de elite zijn.

Dat zijn ze naar mijn mening namelijk niet. Kijk daarvoor maar eens naar mij. Ik kom uit een heel eenvoudig gezin, heb mijn opleidingen met succes voltooid, maar was nergens echt een uitblinker in. Met andere woorden: ik was ook maar een gemiddelde scholier die goed onderwijs genoot.

Dáár zit volgens mij de crux, want het onderwijs van tegenwoordig heeft, naar het lijkt, niet meer de kwaliteit die het vroeger had. Daar moet dus iets aan gebeuren om te voorkomen dat het schrijven en lezen in de nabije toekomst vaardigheden voor de elite worden. Wat dat betreft is er dus veel werk aan de winkel.

Copyright, John Kukken, 2026, alle rechten voorbehouden.