Belangst: Een Angst die we Niet Mogen Onderschatten

 

We zijn al jaren vergroeid met onze telefoons, waardoor ze als het ware een deel van ons zijn geworden. Waar we ook gaan of staan, we hebben dat ding altijd bij ons, omdat we, naar het lijkt, altijd bereikbaar willen zijn, maar waar komt de belangst vandaan, en wat kunnen we eraan doen?

Ik ben er heel eerlijk in als ik zeg dat ik mijn telefoon ook altijd bij me heb, niet zo zeer om te bellen of gebeld te worden, maar puur uit gewoonte. Als ik me ‘s morgens na het opstaan op ga frissen ligt ie op een tafeltje naast de wasbak, als ik daarna ga ontbijten ligt ie op de eettafel, en als ik na het ontbijt boodschappen ga doen zit ie in de binnenzak van mijn jas. Na het doen doen van de boodschappen wordt mijn telefoon op het aanrecht in de keuken gelegd om opgeladen te worden.

Dat opladen neemt tijd in beslag, waardoor ik er dan ook niet naar omkijk. Als het opladen klaar is blijft hij liggen waar hij ligt, daar ik op dat moment bezig ben met het schrijven van mijn columns. Pas na het nuttigen van het avondeten wordt mijn telefoon van de oplader gehaald, waarna ik hem op de eettafel leg zonder er verder naar om te kijken.

Oké het komt dan sporadisch weleens voor dat ik gebeld wordt, maar ik schik daar niet van, daar ik, als ik eens gebeld wordt, dat juist als een prettige onderbreking van mijn activiteiten thuis zie. Daarnaast is het wel zo dat ik voordat ik ga slapen mijn telefoon op mijn nachtkast leg, waarna ik rustig in slaap val.

Belangst heb ik dus niet, maar ik kan het me heel goed voorstellen dat er mensen zijn die daar wel last van hebben. Onderzoek heeft namelijk laten zien dat het vaker voorkomt dan we denken. Maar waar bestaat belangst eigenlijk uit?

1. Angst om direct te moeten reageren

Bij bellen kun je niet nadenken of teruglezen zoals bij appen of mailen. Dat directe karakter kan spanning opleveren.

2. Angst om iets verkeerd te zeggen

Veel mensen zijn er bang voor om tijdens een telefoongesprek te stuntelen, niet uit hun woorden te komen. ‘domme dingen’ te zeggen of iets verkeerd te begrijpen.

3. Angst voor conflicten of ongemakkelijke situaties

Een telefoongesprek kan sneller onverwacht of emotioneel worden.

4. Angst voor sociale beoordeling

Het idee dat iemand je beoordeelt op je stem, manier van praten of zelfverzekerdheid kan spanning opleveren.

5. Angst voor verlies van controle

Het is niet bekend hoe lang een telefoongesprek gaat duren, wat de ander gaat zeggen of welk probleem er ineens opduikt.

6. Overprikkeling

Voor sommige mensen, bijvoorbeeld bij ADHD of autistische kenmerken, is telefoneren extra intens omdat er minder non-verbale signalen zijn.

Oké, ik heb een autistische aandoening, pddnos, om precies te zijn, maar ik raak niet snel overprikkeld, ook niet door een telefoongesprek meer of minder. Maar wat kunnen we eraan doen? Hier zijn een paar tips:

1. Begin klein

Bel korte, eenvoudige telefoontjes, bijvoorbeeld om een afspraak te verzetten, een informatievraag te stellen, of om iemand te bellen die je goed kent.

2. Schrijf kort op

Wat je wilt zeggen, welke vragen je hebt of wat je nodig hebt van het gesprek.

3. Oefen hardop

Door je openingszin of kernboodschap even voor te lezen, krijgt je stem meer ‘warmte’ en voel je je zekerder.

4. Bellen op een rustig moment

Zorg ervoor dat je niet gehaast of gestrest bent. Neem even een minuut om na te denken.

5. Onthoud: stilte mag

Veel mensen met belangst zijn bang voor stiltes. Maar stiltes zijn heel normaal in elk gesprek omdat je best even na mag denken.

6. Begin het gesprek eerlijk

Zoiets als: “Ik ben geen sterke beller, dus ik hoop dat dat oké is.” Hierdoor reageren mensen bijna altijd begripvol.

7. Word je eigen toeschouwer

Probeer tijdens het gesprek even uit te zoomen:

“Ik voer gewoon een gesprek, meer niet.”

Dit geeft afstand en haalt de lading eraf.

8. Na afloop: evalueer mild

Niet: “Wat deed ik slecht?”

Maar: “Wat ging er eigenlijk goed? Wat kan ik de volgende keer anders doen?

9. Zie het als vaardigheid, niet als karakterfout

Telefoneren is aangeleerd gedrag, en alles wat aangeleerd is, kun je ook verbeteren.

Belangst gaat niet van de ene op de andere dag weg

Maar met kleine stappen en realistische verwachtingen kun je het langzaam afbouwen.

Ik weet het, ik heb zelf geen last van belangst, maar onderzoek heeft laten zien dat de tips wel werken. Om die reden hoop ik dan ook dat mensen die last van belangst hebben de tips op zullen volgen, want een leven met belangst is geen leven.

Copyright, John Kukken, 2025, alle rechten voorbehouden